روستای من دوستان ما(باشگاه کشاورزان جوان)
خدایا برای تو حرکت می‌کنیم تمام سعی خود را به کار می‌گیریم ، هدفمند و پرشور گام برمی‌داریم و فردا را به تو می‌سپاریم
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب

توسعه روستایی ؛ موانع و مشکلات




توسعه روستایی ؛ موانع و مشکلات


مقدمه

درکشور ما از عمده عواملی که شرایط زیست و تشکیل جامعه روستایی را فراهم نموده است ، وجود امکانات طبیعی مانند آب و زمین مستعد برای انجام فعالیتهای کشاورزی از جمله زراعت ، دامداری و غیره بوده است تا بوسیلة آن هم مواد غذایی خود را تأمین نمایند و هم امکان دادوستد را برای تأمین سایر مایحتاج خود فراهم نمایند . لذا در طول سالیان متمادی تا کنون ماهیت غالب فضای کالبدی روستاهای کشور را ؛ علیرغم سیاست صنعتی سازی نامتجانس با کشاورزی ؛ همان فعالیتهای کشاورزی تشکیل می دهند .  در هر صورت با یک نگرش سیستمی ، آنچه موجبات عقب افتادگی یا رشد را برای مناطق روستایی فراهم آورد به مراتب بخش کشاورزی را تحت تاثیر قرارخواهد داد و بالعکس .

از آنجا که براساس تقسیم کار انجام شده ، بررسی چالشهای فراروی توسعه کشاورزی  ازناحیه مسایل توسعه روستایی در دستور کار موسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی قرارداده شده است ، با طرح سؤالهای ذیل وارد موضوع می شویم :

1- با توجه به اینکه روند توسعة روستایی تحت تأثیر رویکرد عملی و نتایج برنامه های توسعه ای قبل و بعد از انقلاب بوده است ، جهت گیری عملی  سیاستهای توسعه ای چه بوده است ؟

2- اگر آنچه را که تاکنون در قالب سیاستگذاریهای بخشی و توسط دستگاههای اجرایی در عرصة روستاها رخ داده است به عنوان توسعة روستایی بپذیریم ، روند توسعة روستایی چه چالشها و فرصتهایی را برای توسعة کشاورزی فراهم آورده است ؟ و آیا ادامة روند فعلی می تواند منجر به حذف چالشهای فراروی توسعة روستایی و بانتیجه توسعة کشاورزی شود ؟

3- برای اصلاح وضع  موجود چه می توان کرد ؟

رویکرد کلان کشور تاکنون

 

   قبل از انقلاب اسلامی :  رویکرد عملی برنامه ها از دهه چهل با اصلاحات اراضی و اتخاذ سیاستهای نوین توسعه ملی آغازگردید و از اوایل دهة پنجاه و همراه با افزایش ناگهانی قیمت نفت عمدتاً نوسازی شهرها در دستورکار قرارگرفت . علی رغم برخی فعالیتهای توسعه ای  برای رونق روستاها و بخش کشاورزی ، جوهرة صنعتی کردن کشور و اولویت دادن به واردات محصولات کشاورزی به اتکای درآمدهای نفتی ، عملاً موجبات غفلت ازروستاها را فراهم آورد . گذشته از اینکه ، میل به صنعتی کردن نیز یا در قالب توجه به استخراج و فروش مواد خام یا درقالب توجه به صنایع مونتاژ نمودارگردید که کمتر  پایه و ریشه ای در بخش تولید داخلی داشته اند . لذا آنچه رخ داد تضعیف شدید ساختار اجتماعی ، اقتصادی روستاها و در مقابل رشد سرطانی شهرهای بزرگ بود .

 

پس از انقلاب اسلامی : سیاستهای اعمال شدة عمران روستایی که در پاسخ به نیاز جامعه در آن مقطع عمدتاً توجه خویش را بر رفع محرومیت و بهره مند نمودن جامعة روستایی از مواهب راه ، برق ، آب آشامیدنی ، حمام ، آموزشهای ترویجی و نیز در مقطعی افزایش تولید محصولات کشاورزی  متمرکز نموده بود ، در ادامه نیز انتظار داشت تا با فراهم آمدن سایر زمینه ها ، فعالیتهای انجام شده منجر به رونق همه جانبة جوامع روستایی و بخش کشاورزی گردد[1] .

 اما اولاً به علت عدم وجود دید کلان نگر در سطح ملی که ارتباط منطقی و همگرایی لازم را بین فضای بازسازی شدة روستاها و فعالیتهای گوناگون آن (به خصوص کشاورزی) ایجاد نماید . ثانیاً ، به علت عدم هماهنگی توسعة شهری با عمران روستایی و ثالثاً ، پس از دوران جنگ ، عملاً با محور قرارگرفتن صنعت ، اتکا به درآمد نفت ، پررنگ شدن بازارسرمایه به جای بازار تولید ؛ روستاها و تولید کشاورزان آن بدلیل عدم توانایی رقابت با فعالیتهای صنعت و خدمات در مناطق شهری ، نادیده انگاشته شدند . لذا تلاشهای انبوه وگسترده بعمل آمده در زمینة عمران و به عبارتی توسعة روستایی را تا حدود زیادی بلا اثر نمود . در نتیجه روستایی و کشاورز باز برای تأمین معاش خود ناگزیر روی به شهرها می آورند . بدین ترتیب روند انتقال پتانسیل ها ، سرمایه های انسانی و مالی بخش کشاورزی بسوی صنعت و خدمات باز هم ادامه یافته است . همچنانکه براساس آمار علی رغم روند افزایش جمعیت ، اشتغال در بخش کشاورزی کشور با نوساناتی در طول سالهای 1335 الی 1375 از 3.1میلیون نفر به 2.8 میلیون نفر رسیده است که متأسفانه دارای میانگین سنی بالا ولی میانگین تحصیلی پائین هستند .

در جایی که سیاست صنعتی شدن می توانست بار سنگین تولید کشاورزی را از دوش کشاورزان روستایی  برداشته و با استقرار صنایع پیشین (ماشین سازی ، تولید کود ، سم و …  ) و صنایع پسین ( صنایع تبدیلی، تکمیلی ، سردخانه ای ، انبارداری ، سیلو و … ) به ارتقای ارزش افزودة بخش کشاورزی مدد رساند ، سرریز نیروی انسانی مازاد  روستاها را به خود جذب نماید ، اتکای به درآمد فروش نفت (آنهم به صورت خام ) را حداقل با حذف واردات محصولات کشاورزی (خصوصاً زراعی) فراهم آورد ؛ ولی عملاً این جهت گیری به صورت هدفمند و قوی دنبال نشده است .

لذا عمق چالش فراروی توسعه کشاورزی بیشتراز آنکه به توسعه روستایی مربوط شود به کمرنگ بودن جایگاه روستا و کشاورزی در رویکرد نظام برنامه ریزی توسعه ملی بوده است که نمود این گونه نگاه و رویکرد در فقدان استراتژی بلند مدت برای توسعه روستایی و کشاورزی بروز کرده است .[2]

برای شفافتر شدن موضوع ، به استناد نتایج برخی مطالعات انجام شده ، تا پیش از انقلاب اسلامی ایران و پس از اصلاحات ارضی که جمعیت روستایی ایران درصد بالایی از جمعیت کشور را به خود اختصاص می داده است ؛ بطور متوسط هردوسال ، یک قانون در مورد مسایل روستایی تصویب شده است و جالبتر اینکه آنچه تاکنون درقانون اساسی به مسایل روستایی پرداخته است کمتراز 1% کل قوانین می باشد که آنهم عمدتا” به دوران پس از انقلاب اسلامی ایران و به وظایف نهادها و تشکیلاتی چون جهادسازندگی بازمی گردد و این میزان از توجه قانونی به مسایل روستایی که حدود 35% جمعیت کشور را به خود اختصاص داده اند ، می تواند یکی از ملاکهای ارزیابی رویکرد کلان برنامه های توسعة ملی در این راستا باشد .

البته با وجود همه مشکلاتی که در طول سالهای پس ازوقوع انقلاب اسلامی  وجودداشته است ، همین کشاورزی سنتی  (نه به دلیل توجه جدی و هدفمند به آنها بلکه به دلیل پتانسیلهای بالفعل انسانی ، طبیعی و مادی) توانسته است تولیدمحصولات کشاورزی را از20میلیون تن درسال 57 به بیش از 63میلیون تن در پایان سال 80 برساند0 اما علی رغم این واقعیت ، سهم بخش کشاورزی از بودجة سنواتی سالهای گذشته کمتر از 3درصد بوده است که این تأکید مجددی است بر نوع نگاه به جایگاه این بخش در فرآیند کلان توسعه ملی تاکنون .

 

وضعیت موجود ، فرصتها و مشکلات ناشی از توسعه روستاها

بنا به آنچه که در مقدمه نیز ذکر شد مناطق روستایی بستر عمده فعالیت کشاورزی در ایران می باشد . بنا براین بلاشک  بدون مطالعه و برنامه ریزی برای اصلاح ساختارهای اجتماعی (سن ، تحصیلات عمومی و عالی ، مهارتهای فنی ، آداب و رسوم اجتماعی و ...) ، ساختارهای طبیعی (آب ، خاک ، مرتع ، جنگل و ...) ، ساختارهای زیر بنایی و رفاهی (تأسیسات وامکانات گوناگون ) ، ساختارهای محیطی یا فضایی مناطق روستایی (ترکیب فعالیتهای گوناگون ، پراکنش آنها ، ارتباط با مناطق شهری ) و دیگرساختارهای تولیدکشاورزی در مناطق روستایی( زمین ، آب ، ماشین آلات ، سرمایه و …) که اثرات قابل ملاحظه ای در کمیت و کیفیت فعالیت کشاورزی دارند ، نمی توان برای توسعه پایدارکشاورزی آینده امید بخشی را متصور بود .

البته ذکر این نکته ضروری است که در این مجال فقط به اطلاعات دردسترس بسنده شده است و برای بررسی دقیقتر وضع موجود و بررسی مبسوطتر اثرات توسعه روستایی بر توسعه کشاورزی نیاز به فرصت مطالعاتی بیشتری می باشد .

 

ساختار اجتماعی مناطق روستایی :

- در حال حاضر جمعیت روستایی حدود 35% جمعیت کشور‏ را شامل می شود که حدود 60% فعالیت آنان را کشاورزی تشکیل می دهد .

- از بین کشاورزان ایران که عمدتاً در مناطق روستایی حضور دارند ، 47 درصد بی سواد مطلقند که متوسط سن آنها بالای 50 سال است . از بین با سوادان نیز 51,3 درصد آنان فقط تحصیلاتی در حد ابتدایی دارند و 7,9 درصد تحصیلات غیر رسمی , 27,4 درصد تحصیلات متوسطه , 3/0 درصد تحصیلات عالیه , 2/0درصد تحصیلات حوزوی و 12,9 درصد هم درباره سواد خود اظهار نظری نکرده اند . عموما” علت این امرعدم وجود زمینه جذب و تشویق نیروهای متخصص وکارآفرین درمناطق روستایی می باشد . این در حالی است که براساس آخرین سرشماری درصدباسوادی دربخش خدمات 5/91درصد و صنعت 1/80درصد بوده است .

-کمبود نهادهای اجتماعی سازمان یافته که در قالب آن با روستاهای دیگر و شهرها ارتباط سیستمی برقرارنموده و درنهایت اینکه خواسته های خود را از مراکز قدرت مطالبه نمایند ،

 و . . .

 

ساختار عمرانی و زیربنایی مناطق روستایی :

- در حال حاضر ‏96‏درصدجمعیت روستایی کشورازنعمت روشنایی برق بهره مندهستند‏ .‏ ‏حدود‏90 ‏درصدروستاییان ازآب آشامیدنی سالم برخوردارندو80‏درصدمناطق روستایی نیزدارای راه مناسب روستایی هستند ‏.‏

- علی رغم اینکه پروژه های بهسازی در حد مقدورات به انجام رسیده اند (طی سالهای1377- 1367 ،برای 1983 خانوار) ، بیش از 70 درصد واحدهای مسکونی روستایی با مصالح کم دوام ساخته شده و اصول فنی در احداث آنها رعایت نشده است.  در این وضعیت , وقوع حوادثی مانند زلزله , سیل و توفان خسارات و تلفات زیادی به روستاها وارد می کند .

- عدم استقرار تاسیسات و تجهیزات مناسب زندگی درنواحی روستایی ازجمله رفاهی ، بهداشتی ، آموزشی و غیره متناسب با شرایط عمومی کشور، از جمله عوامل کاهنده انگیزه جذب سرمایه های انسانی می باشد .

- تا سال 80 برای ایجاد فرصتهای شغلی تعداد 158ناحیه صنعتی برنامه ریزی و اجرا شده که از طریق آنها 4300 شغل ایجاد گردیده است . اما کمبود فرصتهای شغلی جدید و متنوع درروستاها هنوز یکی از معضلات این مناطق و به تبع آن بخش کشاورزی می باشد . چرا که از یک زاویه تراکم نسبتاً زیاد نیروی کار در بخش کشاورزی متناسب با استانداردهای لازم برای ارتقای تولیدات کشاورزی نمی باشد ،

و . . .

 

ساختارهای محیطی یا فضایی مناطق روستایی در سطح ملی

بنابر آنچه قبلاً نیز ذکرگردید ، به علت ضعف ارتباط میان روستاها با یکدیگر ، ساختار فیزیکی شکل یافته آنها دارای ارتباط ضعیف و مجزا از یکدیگر بوده اند ودرنتیجه استقرار فضایی روستاها را نمی توان به صورت یک ساختار فیزیکی – فضایی ای که دارای اجزای به هم پیوسته ای باشند ، مطرح نمود .

در خصوص ارتباط میان شهر و روستا نیز باید گفت که در گذشته عمدتاً به تأمین برخی نیازهای معیشتی روستائیان از شهرها یا  اخذ مالیات و سهم اربابی توسط عمال حکومتی و مالکین روستاهای غیر خرده مالکی ، محدود می گردید و اگر چه در طول سالیان متمادی ارتباط شهروروستا افزایش یافته است ولی این ارتباط بیشتر به تغییر در حوزة مصرف روستا مربوط بوده تا حوزة تولید آن . از طرف دیگر تغییردر ساختار تولید روستاها نیز عمدتاً مربوط به روستاهایی می شوند که در جوار شهرهای بزرگ قرارداشته اند .

لذا ضعف و محدودیت مبادلات  روستاها و شهرها بگونه ای  مانع از توسعة و گسترش متوازن  سیستم ها و زیرساختهای شهرها و روستاهای اطراف آن گردیده است . یکی از نمودهای مخرب چنین جریانی در حال حاضر برقراری ارتباط خطی و مستقیم  بین شهرهای کوچک استانها  با شهرتهران به جای ارتباط با شهر مرکزی آن استان و حتی  بسیاری از روستاهای دور از شهر تهران (در شعاع دهها کیلومتری) با این کلان شهر دارند .

در این حالت واحدهای مستقر در شهرها گرایش شدیدی به استقرار متمرکز ( در مقابل توزیع متوازن در قلمرو ملی ) در فضا دارند و تقریباً به همین دلیل تقریباً کلیة طرحهای آمایش سرزمین را که پیش و پس از انقلاب تهیه شدند ، ناموفق نموده است .

در نتیجه بصورت خلاصه چالشهایی که از ناحیة ساختار فضایی روستاها در برابر توسعة کشاورزی قراردارند عبارتند از :

- فقدان نگرش هماهنگ درتوسعه روستایی و شهری و درنتیجه عدم تناسب فضای شکل یافته روستایی وشهری

- فقدان نگرش جامع که به ساماندهی صحیح فعالیتهای گوناگون ازجمله کشاورزی درعرصه روستاها بپردازد ،

- پراکندگی نامناسب نقاط جمعیت روستایی ،

- کوچک بودن و ناپایداری بسیاری ازآبادیها بدلیل عدم استقرار در جایگاه مناسب ،

- فقدان ساختاری تصمیم گیری صاحب رای و نفوذ درسطح ملی که بتواند ضمن برقراری ارتباط با نهادهای اجتماعی در عرصة روستاها ، ازساختار اداری وبخشی نگر موجود بهره جسته و بمنظور هدایت توسعه روستایی ، به تقسیم کار بپردازد .

 

 

ساختار تولیدکشاورزی مناطق روستایی :

- قطعه قطعه شدن مزارع در مناطق روستایی که به دلایل متعدد از جمله : اصلاحات اراضی, ضعف قانون ارث, تبدیل اراضی کشاورزی به مسکونی و تجاری , به سرطان کشاورزی ایران تبدیل شده است . بطور متوسط میزان مالکیت زمین هر کشاورز تنها 2 هکتار بوده و 84 درصد کشاورزان دراراضی کمتراز 10هکتارمشغول فعالیت هستند . بر اساس اطلاعات دیگری درایران سالانه 200هزارهکتارازاراضی کشاورزی بااجرای قانون ارث قطعه قطعه و همین مقدارنیزبه واحدهای مسکونی وتجاری تبدیل می شود که عمدة آنها در مناطق روستایی و یا حواشی شهرهای بزرگ اتفاق می افتد .

- عدم استفاده صحیح از آب موجود کشاورزی در برخی از مناطق پر آب  باعث زهدار و ماندابی شدن اراضی می شود تا جایی که حدود 700 هزار هکتار از اراضی کشاورزی به همین دلیل از چرخه تولید بخش کشاورزی خارج شده است . و از طرفی ترویج , آموزش و اجرای طرح های آبیاری تحت فشار با 5 درصد اعتبارات دولتی عملی نبوده و کشاورزان نیز قادر به پرداخت 95 درصد سهم آورده نیستند .  حتی این موضوع باعث نابودی 50 هزار هکتار از جنگلهای کشور , شسته شدن 2 میلیون تن خاک کشاورزی و زهدار شدن بخش وسیعی از این اراضی شده است .

در مجموع مشکل ساختاری تامین آب کشاورزی در مناطق روستایی را حداقل در سه محور زیر می توان جستجو کرد . اول ، گرانی آب زراعی با توجه به هزینه های استحصال, انتقال, احداث و لایروبی کانالها, آب بها, حق النظاره چاههای آب , بهای برق و سوخت فسیلی چاههای آب . دوم ، نبود امکانات مناسب برای ذخیره سازی و انتقال آب کشاورزی ، سوم: عدم مصرف بهینه آب زراعی از سوی کشاورزان.

- کمبود صنایع تبدیلی ، نگهداری و رعایت نکردن اصول صحیح حمل و نقل محصولات کشاورزی  , خصوصاً در مناطق روستایی ، حدود 30 درصد از تولیدات کشاورزی را نابود کرده که هزینه ارزی آن تقریباً برابر 3,6 میلیارد دلار است .

- کمبود ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی

- استهلاک بالای ماشین آلات کشاورزی به دلیل عدم بهره برداری درست در نتیجة کوچک بودن واحدهای تولیدی در مناطق روستایی ،

- پس انداز کم کشاورزان خرده مالک (دارای عرصه های فعالیت محدود ) در مناطق روستایی به علت اقتصادی نبودن فعالیت آنها ،

-عدم رغبت سرمایه داران بخش خصوصی به سرمایه گذاری درفعالیت کشاورزی نواحی روستایی به علت فراهم نشدن زمینه فعالیت سودآور در این مناطق ،

- کاستی هادرخصوص اجرای تعهدات توسط سیستم بانکی به کشاورزان روستایی ،

- عدم تخصیص اعتبارات متناسب با نیازهای فعالیت کشاورزی درنواحی روستایی ،

- عدم حضور بانک کشاورزی در روستاها به منظورانتقال بودجه به آن نواحی ،

- عدم توانایی جذب اعتبارات ملی ، استانی درفعالیت کشاورزی نواحی روستایی ،

 - بالابودن ناامنی درحوزه فعالیتهای اقتصادی و . . .

 

نتیجه گیری

      عدم تحقق توسعة پایدارکشاورزی ( به مفهوم پایدارنبودن فرآیند توسعه کشاورزی که از زوایای اجتماعی ، اقتصادی و زیست محیطی قابل بررسی می باشد) ، اولاً : به دلیل عدم ارتباط سیستمی بین فعالیت کشاورزی با دیگر ابعاد موجود در فضای روستاها بوده ، ثانیاً : به دلیل عدم ارتباط سیستمی روستاـروستا و روستاـ شهر در فضای منطقه ای و ملی می باشد .

 

چشم انداز آینده در صورت ادامة وضع موجود

 طبیعتاً عدم اصلاح روند موجود و باقی ماندن چالشهای فعلی که گریبان گیرجامعه روستایی و به تبع آن بخش کشاورزی است ، نمی توان آینده روشنی را برای توسعه کشاورزی انتظار کشید .

 

برای اصلاح وضعیت موجود چه می توان کرد؟

بر اساس مطالب ارایه شده می توان چالشهای فراروی توسعة کشاورزی را که از مسائل توسعة روستایی ناشی می شوند به دو دسته تقسیم نمود : دستة اول ، چالشهایی هستند که رفع آنها نیاز به اقداماتی در سطح ملی می باشد . دستة دوم ، چالشهایی که رفع آنها نیاز به اقداماتی در عرصة روستاها دارد که البته این دو مقوله با هم ارتباط تنگاتنگ دارند . طبیعتاً قبل از اینکه بتوان برای خروج از مشکلات فعلی پیشنهادی ارایه نمود می بایست به بررسی فرصتهای موجود و تحلیل آنها در برابر چالشها پرداخت .

فرصتها و مزایای بخش کشاورزی

داشتن سابقه کشاورزی 4هزارساله وسابقه دامپروری بیش از7هزار ساله ، ساختار اجتماعی متمایل به کشاورزی و باورهای اعتقادی به ارزشمند بودن فعالیت کشاورزی ، داشتن نیروی انسانی فعال  , حداقل نیاز به خارج برای انجام فعالیت تولیدی در این بخش ،گستردگی زمینهای حاصلخیز, تنوع آب و هوایی که امکان تولید انواع محصولات را در یک فصل در مناطق متعدد کشور فراهم آورده است ، می تواند ما را بعنوان یکی از ارکان مهم تأمین کننده مواد غذایی, محصولات باغی و پروتئینی در سطح بین المللی مطرح سازد .

از  طرفی ضرورت تأمین بازارمصرف داخلی که می باید مواد غذایی بیش از 60 میلیون ایرانی را بدون چالشهای اقتصادی و سیاسی بین المللی تأمین نماید و از طرف دیگر قرارداشتن در منطقه ای که اغلب کشورهای همسایه ما قادر به تامین نیازهای زمستانی خود در تابستان وبالعکس نیستند و محصولات کشاورزی ایران می تواند در فصول متعدد در بازارهای منطقه مشتریان ثابتی در شمال و جنوب داشته باشد .

 در حال حاضر بخش کشاورزی در ایران علی رغم مشکلات متعدد حدود 25درصد اشتغال , 90 درصد مواد خام صنایع کشاورزی ، 30درصد صادرات غیرنفتی و 9 درصد نیازهای کشاورزی صنایع را به خود اختصاص داده است .

از لحاظ اثرات زیست محیطی نیز با استناد به بیانیه سالانه فائو که روز 17 سپتامبر در رم منتشر شد ، فعالیت کشاورزی و جنگلداری کربن را در خاک تثبیت می کند و از طرفی گیاهان و درختان از طریق عمل فتوسنتز گازهای گلخانه ای اتمسفر را کاهش می دهند  .

 ت

حلیل چالشها و فرصتهای فرا روی توسعة کشاورزی در مناطق روستایی

آنچه در بالا ذکر شد قطعاً به مفهوم نفی جایگاه بخشهای صنعت و خدمات نمی باشد . چرا که بخش کشاورزی , خدمات وصنعت هرسه رشته های تولیدی و معیشتی انسان هستند وهرسه بایددرکنارهم ,توسعه اقتصادی کشور را محقق کنند و همانگونه که تجربه نیز در کشورهای قاره های آسیا ، اروپا و آمریکا نشان داده است که هرسه محوربایدمکمل یکدیگرباشندتاکشاورزی موفق باشد .

نتیجة کلی که از این گزارش حاصل می گردد، تأکید بر جایگاه با اهمیت ولی کم التفات شدة توسعة روستایی و کشاورزی در فرآیند توسعة ملی می باشد . اما توسعه ای که در قالب توسعة متوازن منطقه ای باشد ، یعنی توسعة یکپارچة روستایی و شهری که در آن نحوة فعالیتهای گوناگون متناسب با پتانسیلهای بالقوه و بالفعل هدف گذاری گردند .

لذا بنا بر واقعیات کشورمان و تجارب سایر کشورها باید گفت توسعة متوازن منطقه ای و خاصاً توسعة روستایی با محوریت کشاورزی ، می تواند بعنوان تنها راهکار اساسی برای توسعه پایدارکشاورزی  و حتی توسعة پایدار شهری و ملی مطرح باشد .

شاید برخی از متصدیان امور اجرایی و قانونگذاری در کشور بر این باور باشند که چون جغرافیای کشور ما , منطقه ای خشک و نیمه خشک است محوریت توسعه کشاورزی هیچگاه جواب نخواهد . در این خصوص باید گفت که مشکل اصلی در این خصوص ناشی ازعدم سرمایه گذاری درست در زمینة ساخت امکانات ذخیره سازی و انتقال آب بوده است نه عدم تعادل بارندگی و موجودی آب . چرا که معضلات تامین آب کشاورزی در استانهای شمالی کشور  علیرغم داشتن بارندگی سالانه 600 تا2000 میلی متری (میانگین کشوری 250 میلی متر در سال می باشد) خصوصا در فصول بهار و تابستان شاهدی براین ادعاست.لذا اگر حداقل حجم آب در اختیار بخش کشاورزی ایران را مدنظر قرار دهیم با فراهم آوردن سایر زمینه ها از جمله ارتقای بهره وری از منابع ، قادر خواهیم بود اراضی کشاورزی ایران را تا سه برابر مساحت فعلی افزایش داده وتولیدواشتغال عظیمی خصوصاًدربخش کشاورزی وصنایع وابسته به آن پدیدآوریم . 

 

:: پیشنهادات

- انجام بازنگری جدی در  نگرش توسعة ملی ، به این مفهوم که رویکرد کلان توسعه ،  بهره برداری بهینه از منابع موجود برای ارتقای شاخصهای اقتصادی و اجتماعی باشد ، به شکلی که منافع حاصل از انجام فعالیتها بصورت عادلانه در سطح ملی توزیع شده و در نهایت به ارتقای کیفی زندگی انسانها منجرگردد .

- ارایة تعریفی جامع از توسعة روستایی و کشاورزی در فرآیند توسعة ملی ،

      - تدوین اهداف بلند مدت توسعة روستایی و کشاورزی در قالب اهداف توسعة ملی ،

     -  بررسی و نقد نتایج طرحهای آمایش سرزمین تاکنون به منظور کمک به تدوین استراتژی بلند مدت توسعة روستایی و کشاورزی ،

- بررسی راهکارهای جلب مشارکت روستائیان و کشاورزان در تصمیم گیری ، سرمایه گذاری ، اجرا و نهایتاً انتفاع از سود حاصل از تولیدات کشاورزی . به عبارتی تلفیقی از برنامه ریزی بالا به پائین و پائین به بالا ،

     - هدفمند نمودن و ادامه دادن طرهای کالبدی روستایی با جهت گیری حداکثر سازی مبادلات متقابل روستا و شهرهای نزدیک با محوریت رونق بخش کشاورزی

     - ادامة هدفمند طرحهای بهسازی خانه های روستایی

- گسترش خانه های ترویج در روستاهای کشور و تدارک امکانات اطلاع رسانی و آموزشی , برای افزایش اطلاعات و دانش فنی آنان ،

     - توجه جدی به قوانین مالکیت و کاربری اراضی کشاورزی ، به نحوی که با حفظ منافع کشاورزان و روستائیان ، یکپارچگی لازم برای ارتقای بهره وری از واحد سطح فراهم آید ،

    - ایجاد امکانات زیرساختی برای ذخیره سازی و توزیع آب در مناطق روستایی ،

- بهبود راندمان مصرف آب در کشاورزی مناطق روستایی،

- تامین امنیت اقتصادی در مناطق روستایی،

- ایجاد صنایع بسته بندی و تبدیلی محصولات کشاورزی در مناطق روستایی ،

در یک کلام بالا بردن ضرایب امنیت اجتماعی و امنیت اقتصادی برای فعالان بخش کشاورزی در مناطق روستایی از ضروریات توسعة پایدار کشاورزی است .


[1] - گرچه توجه به مناطق روستایی پس از انقلاب اسلامی به اوج خود رسید ولی با بررسی سرانه بودجه های عمرانی اختصاص یافته به مناطق شهری و روستایی طی این سالها نیز می توان به وضوح تفوق نگاه عمران شهری را بر عمران روستایی مشاهده نمود .

[2] - البته این نکته را می بایست اضافه و برآن تأکید نمود که تدوین استراتژی مناسب و قابل پیگیری  در حوزه روستا و کشاورزی الزامات مدیریتی اعم از نرم افزاری و سخت افزاری خاص خود را  می طلبد که از حوصلة این مقال خارج است و نیز نمی توان در قالب یک طرح ضربتی بدان دست یافت.

 

منبع:

tanama.blogfa.com/




صنوبری
این اولین گام است.. وبرای حرکت همین کافی است• انی ذاهب • من رونده ام . من نمیتوانم بمانم. و علامت این حرکت همین است که به گذشته حسرت نمی خورم. این کافراست که حسرت گذشته رادارد: یالیتنی کنت ترابا... کاش خاک بودم. کاش رویشی داشتم کاش.. پس باید امیدوارانه حرکت کرد اما به کجا..؟ •الی ربی• انسان آمده تا به سنگ و در و دیوار حرکت بدهد. چشمه ها هستند، درختان زنده اند، خاک مزرعه ما نفس میکشد،این منم که باید از این ها بهره بگیرم..چرا..سیهدین.. کسی که راه افتاد هدایت میشود وبرای شروع همین کافی است: انی ذاهب..** ********** *************************** *************************** سرود ملی جوانان روستایی ؛ آفتاب از پشت کوه آمد برون* صبح از چشم اهالی سر زده ست* مرغ رخوت ناک خواب آلودگی* بازهم از این حوالی پر زده ست* هم صدا در کار آبادانی اند* مردمان پر امید روستا* رودها سعی و تلاش آموختند* از جوانان رشید روستا* پا به چشم روستای ما گذار* تا دلت مانند گل ها وا شود* صبح و شب در کوچه باغ سینه ات* از نوای بلبلان غوغا شود* حرکت و نیرو بود ابزارمان* در جهاد ما، هدف سازندگی ست* ناامید از باد و باران نیستیم* لطف ایزد رمز این سرزندگی ست* متحد چون خوشه های گندمیم* چشم بدخواهان ایران کور باد* دیر بادا روزگار همدلی* دست شب از صبح میهن دور باد!* به سفارش کانون استانی باشگاههای کشاورزان جوان کانون روستازادگان سرزمین آفتاب
نویسندگان وبلاگ:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :


داستان

تماس با مدیر



در اين وبلاگ
در كل اينترنت
مشاهده صفحه جدید body > script:nth-child(12)

Flash Required

Flash is required to view this media. Download Here.

كد موسيقي براي وبلاگ